blog

Schiaparelli: Fashion Becomes Art | Η Έκθεση στο V&A

Ο Σουρεαλιστικός Κόσμος της Schiaparelli: Όταν η Μόδα Γίνεται Τέχνη

Μια περιπλάνηση στην έκθεση «Schiaparelli: Fashion Becomes Art», στο V&A του Λονδίνου

Στο Λονδίνο, με τους σπουδαστές styling της LFA για την εβδομάδα μοδας. Κατηφορίζουμε την Exhibition Road από το Hyde Park. Λίγο πριν φτάσουμε στη διασταύρωση με την Cromwell, στα αριστερά μας ανοίγεται η μεγάλη αυλή του Victoria & Albert Museum, του μεγαλύτερου μουσείου εφαρμοσμένων τεχνών και σχεδιασμού στον κόσμο.

Schiaparelli: Fashion Becomes Art στο V&A του Λονδίνου

Ανάμεσα στα περισσότερα από δύο εκατομμύρια εκθέματα της παγκόσμιας δημιουργίας θα βρει κανείς πολλούς λόγους για να επισκεφτεί το Μουσείο αυτό. Για μας ήταν η μεγάλη έκθεση «Schiaparelli: Fashion Becomes Art», που εξερευνά μία από τις πιο ευρηματικές και τολμηρές σχεδιάστριες στην ιστορία της μόδας, όπως τη χαρακτήρισε ο διευθυντής του Μουσείου, Sir Tristram Hunt.

Μπαίνοντας στον υποβλητικά φωτισμένο χώρο της έκθεσης, έχουμε από την αρχή την αίσθηση ότι δεν πρόκειται απλώς να δουμε μια σειρά από ιστορικά και εξαίσια φορέματα. Περιδιαβαίνοντας τα εκθέματα, παρακολουθούμε τη συνομιλία της Schiaparelli με το κίνημα του σουρεαλισμού. Με τον Alberto Giacometti, που δημιουργούσε για εκείνη κουμπιά, με τον Jean Cocteau, που της έφτιαχνε σχέδια κεντημάτων, με τον Salvador Dalí, από τον οποίο εμπνεύστηκε υπέροχα ρούχα. Άλλωστε, η ίδια είχε πει: «Βρίσκω το σχεδιασμό ρούχων όχι επάγγελμα αλλά τέχνη» και η έκθεση στο V&A του Λονδίνου είναι αφιερωμένη ακριβώς στη σύνδεση της Schiaparelli με την τέχνη.

Και όσο προχωράμε, καταλαβαίνουμε ότι αυτή η σχέση δεν είναι απλώς μια σειρά από συνεργασίες με διάσημους καλλιτέχνες, αλλά ο ίδιος ο τρόπος σκέψης και ζωής της Ιταλίδας σχεδιάστριας.

Schiaparelli και Salvador Dalí: Μια Δημιουργική Συνάντηση

Στο Παρίσι του Μεσοπολέμου, κινούμενη μέσα σε έναν κύκλο ζωγράφων, γλυπτών, φωτογράφων και συγγραφέων που μοιράζονταν μαζί της την έλξη για το παράλογο, το ερωτικό, το ανατρεπτικό, η Elsa Schiaparelli γοητεύεται από τον σουρεαλισμό και διαμορφώνει όχι μόνο τον κοινωνικό της κύκλο, αλλά και τη φιλοσοφία του σχεδιασμού της.

Έτσι, στην έκθεση συναντάμε τον Salvador Dalí. Η συνεργασία τους μοιάζει σχεδόν σαν παιχνίδι μεταξύ δύο ανθρώπων που βλέπουν ένα ρούχο όχι μόνο σαν ρούχο.

Ο αστακός, ένα από τα αγαπημένα μοτίβα του Ισπανού ζωγράφου, μεταφέρεται πάνω σε μετάξι και καταλήγει στη φούστα ενός απλού βραδινού φορέματος.

Αλλά και το παράξενο παπούτσι-καπέλο, που η Schiaparelli εμπνεύστηκε από την Gala Dalí και το περίφημο φόρεμα Skeleton, με το διάφανο μεταξωτό κρεπ να μοιάζει σαν να αποκαλύπτει κάτω από την επιφάνεια του υφάσματος το ίδιο το σώμα.

Από τον Jean Cocteau στον Man Ray

Και μετά έρχεται ο Jean Cocteau, με μια διαφορετική σουρεαλιστική γλώσσα. Στο εντυπωσιακό βραδινό παλτό του 1937, τα δύο πρόσωπα σε προφίλ που φιλιούνται σχηματίζουν ταυτόχρονα ένα αγγείο γεμάτο τριαντάφυλλα. Στο σακάκι, μια μορφή μοιάζει να ξεπηδά από τον ώμο, τα μαλλιά κατεβαίνουν στο μανίκι και ένα ασώματο χέρι κρατά ένα κεντημένο μαντίλι. Είναι σαν το σχέδιο του Cocteau να απέκτησε ξαφνικά τρισδιάστατη ζωή.

Κι έπειτα είναι τα γάντια. Η Schiaparelli συχνά εκμεταλλευόταν την παράξενη ομοιότητά τους με ασώματα ανθρώπινα χέρια. Έφτιαξε τα πρώτα της γάντια με ψεύτικα νύχια το 1928, ενώ για τη χειμερινή συλλογή του 1936 εμπνεύστηκε από τον Man Ray, που είχε φωτογραφίσει χέρια ζωγραφισμένα να μοιάζουν με γάντια του Pablo Picasso.

Τα Σουρεαλιστικά Καπέλα της Schiaparelli

Αλλά και τα καπέλα, για τα οποία η Schiaparelli προσέφερε προκλητικές επιλογές. Με ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ, μερικά από τα πιο εκπληκτικά σχέδια καπέλων που δημιούργησε περιλάμβαναν θέματα όπως ένα κλουβί πουλιών ή μια σκηνή τσίρκου. Για τις επιλογές αυτές είχε πει: «Το πνεύμα του μεταδοτικού καλού χιούμορ μπορεί να δημιουργηθεί ακόμη και μέσα από τα γυναικεία καπέλα. Μου αρέσει να διασκεδάζω τον εαυτό μου μέσα από τις δημιουργίες μου».

Στην έκθεση μαθαίνουμε και την ιστορία πίσω από το πορτρέτο της Nusch Éluard που ζωγράφισε ο Pablo Picasso. Όταν η Nusch, σύζυγος του διάσημου σουρεαλιστή ποιητή Paul Éluard, έφτασε στο στούντιο του Picasso, φορώντας ένα καπέλο Schiaparelli με μοτίβο πέταλου, ο ζωγράφος τής έκανε αμέσως το πορτρέτο, γοητευμένος από το γωνιώδες σχήμα του καπέλου, το οποίο συνέκρινε με ένα αμόνι.

Όταν η Μόδα Γίνεται Χώρος για να Συμβεί η Τέχνη

Κοιτάζοντας όλα αυτά, αντιλαμβανόμαστε γιατί η Schiaparelli δεν μπορεί να χωρέσει εύκολα στην κατηγορία «σχεδιάστρια μόδας».

Αυτό είναι ίσως που μένει περισσότερο. Όχι ένα συγκεκριμένο φόρεμα, αλλά η αίσθηση ότι κάπου ανάμεσα σε έναν αστακό, ένα παπούτσι πάνω σε ένα κεφάλι, ένα ασώματο χέρι και έναν σκελετό, η Schiaparelli δεν μεταφέρει απλώς μια σουρεαλιστική εικόνα στο ρούχο, μεταφέρει τον τρόπο με τον οποίο η μόδα μπορεί να γίνει ο χώρος για να συμβεί η τέχνη.